MÜNSTER     

SCHAUFENSTERBUMMELN IN MUNSTER

(Artikeltje d.d. november 2008 in AD)

Munster? 0, ja, van die “Vrede van…” in 1648. Daarom klinkt die stad altijd een beetje belegen. Maar in 2004 werd Munster toevallig wel gekozen tot meest leefbare stad van de wereld. Veel punten werden binnengehaald vanwege het winkelaanbod.

Dat het centrum van Munster geheel omgeven is door een groene krans van gras en bomen, is niet bedacht door de middenstand om de kerstsfeer zo groot mogelijk te maken. De Promenade, die is aangelegd op de plek van de oude stadsmuren, is een feest voor wandelaars en fietsers. Hij zorgt ervoor dat je binnen die natuurlijke omheining nooit kunt verdwalen.

Stap dus gewoon ergens tussen het groen een van die leuke straten in en slenter van winkel naar winkel. Winkels die stuk voor stuk een verrassing zijn, omdat de bekende Hollandse hap nauwelijks aanwezig is. Geen Blokker links en Hema rechts. Wel C&A en H&M, maar die verkopen hier totaal andere kleding. En waren­huizen die voor Duitsers weer heel gewoon zijn, zoals Karstadt en Kaufhof, zijn voor ons een waar genoegen. Anders én voordelig.

De grootste verrassing zit 'm hier in de vele speciaalzaken. Luftschlog bijvoorbeeld (Rothenburg 37), een zaak vol cadeaus en woonaccessoires die je nooit gemist hebt maar onmiddellijk wil kopen als je ze ziet. Kösters, sinds 1891 op de Prinzipalmarkt, het historische winkelhart, is het adres voor 'Wohnkultur' Ernaast, bij Schnitzer, haal je passende kleding voor kerst  én de wintersport. Heel prettig is dat je hier, onder de beroemde Munster Arkaden, lekker droog kunt Schaufensterbummeln (etalages kijken) en toch buiten bent.

Sportieve jongeren gaan in Munster graag naar de bioscoop. De oude Apollo Kino in de Königstrage is, op de stoelen na, nog helemaal intact en is nu een geweldig decor voor alles wat skaters boeit. Er zijn in de stad veel trendy en toch voordelige winkels voor jongeren, want 50.000 van de 280.000 inwoners zijn  student. Nog een paar leuke cijfers? Munster heeft 90 kerken, 900 kroegen en 270 kilometer fietspaden. En samen bezitten de inwoners 570.000 fietsen! Het stikt er dan ook van de fietsenwinkels. Nieuw is Quitmann (Neubrückenstrage) met prachtige, betaalbare fietsen, op maat gemaakt.

In het historische hart - waar wel vijf verschillende kerstmarkten een mooie plek hebben gevonden - zijn er ook nieuwe Munster Arkaden, het in 2006 geopende overdekte winkelcentrum dat grenst aan het Picasso - museum (mooie museumwinkel!).

FAHRRAD HAUPTSTADT DEUTSCHLANDS

De hele dag verblijven we in de hoofdstad van de deelstaat, de universiteitsstad Münster. Het is verder dan we dachten, temeer omdat we een heel stuk binnendoor over het platteland moeten rijden. We parkeren in een parkeergarage aan de rand van de binnenstad. We zitten eerst in de garage van een hotel, waar we weggestuurd worden.

PRINZIPALMARKT EN FRIEDENSSAAL
Voor we het weten staan we aan de Prinzipalmarkt, het hart van de stad. Allereerst bezoeken we de Lambertikerk, heel grijs van binnen, maar met mooie beelden. Daarna bekijken we de imponerende middeleeuwse en renaissancistische gevels - veelal met trapgevels en torentjes - in de straten waarin nog guirlandes van de karnaval hangen. In het stadhuis hebben we alle tijd om de Friedenssaal (1648, zie verderop) te bezichtigen met zijn houten lambriseringen, Kamin, Gouden Haan en tientallen portretten (37). Na koffie in de naburige Ratskeller gaat het naar de markt, waar we op de Domplatz viskroketten kopen.

Friedenssaal	Schloss (nu Universiteit)

INDRUKWEKKENDE SCHATZKAMMER
De Dom is enorm ruim, maar wat donker. Opvallend is wel de combinatie van laat-romaanse en gotische stijl. Interessant is de astronomische klok en de vele beelden aan de muren. Voor de Schatzkammer wordt entree geheven en terecht. Het is een waar museum van vooral kerkelijke kunst, verdeeld over drie etages: liturgie, relikwieën en religieuze kunstwerken. Een gedeelte van het kloostergebouw is ook nog opengesteld. Na nog een kerk (Liebfrauenkirche Überwasser) en het Schloss uit 1767 (dat tegenwoordig de hoofdzetel van de universiteit herbergt) benen we in de motregen terug naar onze auto. Na anderhalf uur zijn we terug in Isselburg. ‘s Avonds eten we weer eens chique in ons hotel.

MEER INFO MÜNSTER

Inwoners 272.000
De geschiedenis van Münster begint met een klooster (in het Latijn: monasterium, waaruit de naam Münster is ontstaan) dat de Saksen-missionaris Liudger hier circa 800 stichtte. Enkele jaren later werd Liudger door Karel de Grote tot eerste bisschop van dit gebied benoemd. De nederzetting die zich rond klooster en kerk ontwikkelde, kreeg in de 12de eeuw stadsrechten. In de 13de eeuw nam Münster een belangrijke plaats in binnen de Hanze. Dat stelde het stadsbestuur in de gelegenheid de macht van de bisschop, die tevens rijksvorst was, aan te tasten. De burgerij ontwikkelde zich tot een zelfbewuste en onafhankelijke machtsfactor. In de 15de eeuw kregen de gilden een belangrijk aandeel in het stadsbestuur.

DE WEDERDOPERS
In de 16de eeuw, tijdens de beginperiode van de Reformatie, was Münster enige tijd het toneel van een merkwaardige, theocratische dictatuur. De uit Haarlem afkomstige wederdoper Jan Matthijs vestigde hier in 1533 een `Godsrijk', het Nieuwe Jeruzalem, waar veel Nederlandse wederdopers op af kwamen, onder anderen de dweepzieke fanaat Jan Beukelszoon van Leiden, die in 1534 als `koning van Sion' het bewind in handen nam. Een jaar lang zuchtte de stad onder het tirannieke schrikbewind, intussen het beleg van de bisschop van Münster het hoofd biedend. In 1535 werd zij uiteindelijk ingenomen. De vergelding was weinig zachtzinnig: er volgde een bloedbad en de bisschop ontnam de stad al haar privileges. Jan Beukelszoon en zijn kompanen werden op gruwelijke wijze terechtgesteld. Hun lijken werden in ijzeren kooien aan de toren van de Lambertikerk gehangen.

VREDE VAN MÜNSTER: 1648
Een eeuw later, in 1643, begonnen in Münster de onderhandelingen die zouden leiden tot de vredesverdragen van Westfalen, die een eind maakten aan de Tachtigjarige Oorlog tussen Spanje en de Nederlanden, en aan de Dertigjarige Oorlog tussen de Duitse keizer enerzijds en Frankrijk en Zweden anderzijds.

Belangrijke historische gebeurtenis
Aan deze historische gebeurtenis in 1648 herinnert de Friedenssaal in het Rathaus, waar de beide vredesverdragen werden getekend. Tussen 1655 en 1661 laaiden nogmaals twisten op tussen bisschop en burgerij. Het streven naar onafhankelijkheid werd door bisschop Christoph Bernhard von Galen afgestraft met een vernietiging van de vrijheden van de stad. In de 18de eeuw ontplooiden de vorst -bisschoppen nog intensieve bouwactiviteiten die wezenlijk bijdroegen tot de verfraaiing van de stad. In 1780 kreeg Münster een universiteit. In 1816 werd Münster hoofdstad van de Pruisische provincie Westfalen.

ONDER DE NAZI’S
Tijdens de Tweede Wereldoorlog werd de stad grotendeels verwoest. Een parel aan haar kroon was in die periode Clemens August, graaf von Galen, sedert 1933 bisschop van Münster. De `leeuw van Münster', zoals hij werd genoemd, werd het symbool van het kerkelijk verzet tegen het nazibewind dat hij in publicaties en preken met grote persoonlijke moed bestreed.

DOM SANKT PAUL
Het westkoor van de dom uit 1090 werd het uitgangspunt van de huidige: op de fundamenten van de dom van Erpho liet bisschop Hermann II aan het eind van de 12de eeuw de tot op heden bestaande kerk bouwen, die een van de belangrijkste architectonische scheppingen van Duitsland is. Het meer dan 100 m lange bouwwerk wordt beheerst door de twee torens met de tot de hoogte van het middenschip ongelede onderbouw. Deze soberheid kenmerkt het hele westfront dat slechts door 16 ronde vensters wordt doorbroken. Voor de westbouw is het romaansgotische `paradijs' gesitueerd. Een reeks beelden verfraait de façade van de machtige dom.

MIDDELEEUWSE BEELDENCYCLUS
Men betreedt de dom door het oude westkoor met aan beide zijden arcadengangen. Belangrijkste schatten zijn de 10 apostelbeelden in het paradijs, de indrukwekkendste en grootste middeleeuwse beeldencyclus van Westfalen. Een ranken fries onder de voeten van de apostelen toont musicerende figuurtjes, jachtscènes, taferelen van landarbeid en wijnbouw, dieren en fabelwezens. Verder is de kerk rijk aan altaren, zoals het Stephanusaltaar. In de kooromgang bevindt zich het beroemde astronomische uurwerk uit 1542 dat getuigt van de grote technisch-wetenschappelijke interesse van de vorst - bisschoppen. In een nieuwbouw aan de noordvleugel van de kruisgang is de domschat ondergebracht. Het waardevolste stuk hier is de reliekbuste van de heilige Paulus. Beelden uit de Dom en uit het voormalige diocesaanmuseum zijn opgesteld in de noordvleugel van de kruisgang, het lapidarium.

 
PAROCHIEKERK ST LAMBERTI
De katholieke stads- en marktparochiekerk St. Lamberti (Prinzipalmarkt). waaraan één in de 12de en één in de 13de eeuw voorafgingen, dateert uit de jaren 1375-1450 (de westtoren is van 1887­1892 nieuw gebouwd). De wederopbouw na de Tweede Wereldoorlog was in 1960 voltooid. De St. Lamberti is niet alleen de grootste parochiekerk van de stad, maar tevens een van de belangrijkste laatgotische kerken van Westfalen.

Rijk versierd exterieur
Het exterieur is rijk gedecoreerd, vooral de portalen. Boven de hoofdingang is de Boom van Jesse in een monumentaal reliëf verbeeld. Aan de zuidzijde van de toren zijn de kooien te zien waarin in 1536 de lijken van drie wederdopers werden opgehangen. Grote delen van de inrichting zijn verloren gegaan. Opmerkelijk zijn de stenen beelden van de vier kerkvaders (17de eeuw) in het koor.

LIEBFRAUEN - ÜBERWASSER
De bewaard gebleven hallenkerk dateert uit 1340-1346 (de toren is pas in de 15de eeuw voltooid). De serie beelden Madonna en apostelen (1363-1374), door de wederdopers ontvreemd en eeuwen later (1898) bij opgravingen weer voor de dag gekomen, bevindt zich thans in het Landesmuseum. Het barokke altaarschilderij is een werk van M. Kappers (1763). De albasten doopvont is vervaardigd door W. Gröninger (1720).

RAADHUIS
Het 14de­eeuwse bouwwerk met de monumentale trapgevel aan de markt is een van de belangrijkste profane gotische gebouwen in Duitsland. Op de begane grond bevindt zich de Friedenssaal, waar de vredesverdragen getekend werden die een eind maakten aan de Tachtigjarige en de Dertigjarige Oorlog. De zaal dateert uit 1577 en is onveranderd gebleven. Aan de wanden hangen de portretten van de afgezanten die de verdragen ondertekenden. De machtige kroonluchter dateert uit 1577, de Madonna uit 1520.

STADSWIJNHUIS
Behalve het raadhuis staat aan de Prinzipalmarkt het stadswijnhuis, in 1615 als huis met trapgevel naast het raadhuis gebouwd. We drinken er koffie in de Ratskeller, die meer dienst doet als restaurant (de Pfefferkorn) dan als bier - Walhalla. Het marktplein zelf is omstreeks 1150 aangelegd en is sindsdien het centrum van het stedelijk leven gebleven.