HAMBURG

Meer weten over Hamburg? Ga naar CitySpotters Hamburg  

Hamburg heeft niet veel monumenten meer van historische waarde. Bezienswaardig zijn o.a. het Raadhuis, de bloemenmarkt, de universiteit, De botanische tuin en het Alsterpark. het havencomplex omvat ca. 64 km kademeer, loodsen en pakhuizen. Er kan ca. 50 miljoen ton opgeslagen worden.

Slide show van Hamburg

Hamburg

Tussen 1615 en 1648 werden stadsversterkingen aangelegd, waarvan het verloop nog is te herkennen (Holstenwall - Gorch - Fockwall - Esplanade - Lombardsbrücke - Glockengieserwall - Steintorwall - Klosterwall). Tussen 1793 en 1806 beleefde de stad een ongekende bloei. Van 1810 tot 1814 was Hamburg door Franse troepen bezet, in 1815 werd het lid van de Duitse Bond.

Een grote stadsbrand woedde in 1842. In 1866 sloot Hamburg zich aan bij Pruisen en het Noordduitse Bond. In de revolutiedagen van november 1918 kwam Hamburg onder bestuur van een arbeiders- en soldatenraad, tot in 1921 een nieuwe, democratische grondwet in werking werd gesteld, die in 1933 te niet werd gedaan. In 1937 werd de vrije stad opgenomen in Hitler's Derde Rijk.

In dat jaar werden de randsteden Altona, Harburg - Wilhelmsburg en Wandsbek bij de stad gevoegd (Gross Hamburg). In de Tweede Wereldoorlog werd Hamburg vrijwel totaal verwoest. Thans is de stad, waarin Hypermoderne hoogbouw overheerst, de belangrijkste havenstad van de Bondsrepubliek, een zeer belangrijke industriestad en handels- en congrescentrum (in 1973 werd het Congres Centrum Hamburg, CCH, geopend). Sinds 1919 heeft de stad een universiteit. Het historisch centrum ligt rond de wijde Binnen - Alster, hetgeen het stadsbeeld een bijzonder accent geeft.

Bezienswaardigheden
Raadhuis / St. Pauli / Landingsbrücke / Reeperbahn / Altstadt / Kolhen Brandbrücke: 2 pilaren elk 143 m hoog / Elbetunnel: Geopend op 10 januari 1975. 600 man werkten 3 jaar aan de bouw. 3 tunnelbuizen, doorsnee elk 11m. Lengte 3225m. eigenlijk 2,9 km. Diepste punt 27 m. oranje driehoek.

Bezocht in de jaren '80

NOG MEER INFO

De Vrije en Hanzestad Hamburg (Nedersaksisch: Hamborg) is een stad en metropool in Duitsland. Het is de op één na grootste stad van het land en tevens de belangrijkste havenstad. De stad ligt aan de rivier de Elbe. De stad maakt geen deel uit van een deelstaat, maar vormt er zelf een. Binnen de officiële grenzen, die ongeveer 755 km² omsluiten, wonen 1,7 miljoen mensen. In aangrenzende stedelijke gebieden wonen er nog eens 750.000. In de agglomeratie als geheel wonen, op 18.100 km², 4 miljoen mensen.

Hamburg kent diverse vormen van industrie, en heeft een metro en vliegvelden (Hamburg Airport). De Alte Elbtunnel (1911) was de eerste rivierondertunneling op het Europese continent. Er zijn diverse wetenschappelijke instellingen, onder andere een universiteit en het Max Planck Institut. Sankt Pauli is een bekend vermaakscentrum. De meeste historische gebouwen zijn in de Tweede Wereldoorlog verwoest tijdens het bombardement van Hamburg.

De ontwikkeling tot handelsstad
De geschiedenis begint omstreeks 825 met de aanleg van de "Hammaburg", een klein kasteel aan de noordoostgrens van het Karolingische Rijk onder keizer Lodewijk de Vrome. In 834 wordt het kerkje binnen de burcht de zetel van het nieuwe aartsbisdom Hamburg. De zetel van het aartsbisdom wordt echter al in 848 naar Bremen verlegd, waarna er sprake is van het aartsbisdom Hamburg - Bremen. Bijna 300 jaar lang speelt Hamburg alleen een rol in de kerkgeschiedenis als basis voor de kerstening van Noord - Europa.

De belening van de graaf van Schaumburg met de graafschappen Holstein en Stormarn vormt een keerpunt in de geschiedenis van Hamburg. De graaf van Holstein wordt beschouwd als de tweede stichter van de stad. In 1143 sticht hij Lübeck, maar hij raakt deze stad in 1158 kwijt aan hertog Hendrik de Leeuw van Saksen. Daarop besluit hij bij Hamburg een handelsstad te stichten. Deze koopmansstad Nieuw - Hamburg ontwikkelt zich in hetzelfde tempo als Lübeck. Op 7 mei 1189 krijgt de nieuwe stad handels- en scheepvaartprivileges van keizer Frederik I. Als aan de bedreiging door Denemarken in 1227 door de slag bij Bornhöved een eind is gekomen, groeit de stad gedurende die eeuw uit tot de viervoudige omvang. De oude aartsbisschoppelijke stad wordt door de graaf van Holstein in 1228 gekocht, zodat beide stadsdelen nu in handen van de graaf van Holstein zijn. De sterke groei is te danken aan de centrale ligging ten opzichte van de belangrijkste handelsroutes op de Noordzee en de Oostzee en het lidmaatschap van de Duitse Hanze, een handelsverbond.

Van Holsteinse stad tot Vrije Rijksstad
Sinds het midden van de veertiende eeuw gedraagt Hamburg zich als een vrije stad, hoewel het die status niet heeft. De stad betaalt geen belasting aan de graaf van Holstein maar weigert ook rijksbelasting met als argument dat Hamburg geen rijksstad is, maar een Holsteinse stad. Als de Rijksdag van Augsburg in 1510 de stad Reichsunmittelbar verklaart, begint de stad een proces om dit besluit te annuleren.

In 1529 wordt de reformatie ingevoerd. Door de secularisatie van geestelijke bezittingen komen de dorpen Eimstbüttel, Harvestehude, Eppendorf, Winterhude, Groß-Borstel, Ohlsdorf en delen van St. Pauli in het bezit van de stad.
Na 1550 streeft de stad Lübeck voorbij en wordt de grootste handelsplaat

s van Noord-Europa. In deze tijd wil de koning van Denemarken, die als hertog van Holstein de landsheer van Hamburg is, meer macht over de stad uitoefenen. Enkele tientallen jaren strijd zijn het gevolg. In 1643 erkent Hamburg zijn onderdanigheid en doet afstand van zijn jurisdictie over de Elbe. Onder deze omstandigheden wil de stad wel Reichsunmittelbar worden. In 1618 doet het Rijkskamergerecht uitspraak ten gunste van Hamburg, maar omdat de Deense koning de uitspraak aanvecht, kan Hamburg zijn zetel in de Rijksdag en de Nedersaksische Kreits niet innemen. Ook sticht de koning van Denemarken op zijn eigen gebied de handelsstad Altona om Hamburg te beconcurreren.
Pas in het verdrag van Gottorf 27 mei 1768 tussen Denemarken en Hamburg komt er een eind aan de onduidelijkheid rond de status van Hamburg. Het is nu een keizerlijke vrije rijksstad en kan zijn zetels innemen op de Rijksdag en de Kreitsdag. Ook verwerft de stad de eilanden in de Elbe, waar een eeuw later de nieuwe havens zullen worden aangelegd.

In de Reichsdeputationshauptschluss van 25 februari 1803 wordt in paragraaf 27 geregeld dat Hamburg als één van de weinige (6) Rijkssteden zelfstandig blijft. Alle bezittingen en rechten die het domkapittel nog binnen zijn gebied heeft, vallen aan de stad. Ook wordt de neutraliteit van de rijkssteden gegarandeerd. Als echter drie maanden later Franse troepen het neutrale Hamburgse ambt Ritzebüttel bezetten, grijpt geen enkele van de ondertekenende staten in.

Vrije en Hanzestad
Als keizer Frans II op 6 augustus 1806 de kroon neerlegt, komt er aan het Heilige Roomse Rijk een einde. Hamburg wordt daardoor een soevereine staat onder de titel Vrije Hanzestad.
Aan deze zelfstandigheid komt al in 1810 een eind, doordat de stad wordt ingelijfd in het keizerrijk Frankrijk. Wanneer op 30 mei 1814 de Franse troepen de stad verlaten, nemen de bestuurders van het oude bewind de regering in handen. Het congres van Wenen in 1815 bevestigt de zelfstandigheid van de stad binnen de Duitse Bond. Sinds 1819 noemt de stad zich Vrije en Hanzestad.
In 1867 wordt de stad lid van de onder Pruisische leiding staande Noord - Duitse Bond, waardoor op 31 maart 1868 een eind komt aan de soevereiniteit. De Hamburgse consulaten worden gesloten en er varen niet langer schepen onder de vlag van Hamburg. Economisch blijft Hamburg nog tot 1881 los van het Duitse Rijk. De stad leverde een infanterieregiment aan het Duitse leger en een groot aantal matrozen. Voor de militairen werd in 1915 het Hanseatenkruis ingesteld.

Het gebied van Hamburg wordt tijdens het Derde Rijk sterk uitgebreid. In de Groot - Hamburgwet van 26 januari 1937 worden onder andere de Pruisische steden Altona, Harburg en Wandsbek bij de stad gevoegd. Het traditionele bouwmateriaal in de stad bleef tot ver in de 20e eeuw baksteen, waardoor Hamburg zowel de stad van de baksteengotiek als de stad van het baksteenexpressionisme is.

Kerken
Hamburg leed door luchtbombardementen in de Tweede Wereldoorlog grote schade, die slechts gedeeltelijk werd hersteld. Het stadsbeeld wordt gedomineerd door vijf kerktorens en de toren van het uit 1897 daterende raadhuis. Van de torens van de vijf hoofdkerken was die van de St. Nikolai van 1874 tot 1876 kortstondig de hoogste van de wereld. De bijbehorende kerk is na de oorlog niet meer herbouwd. Als het symbool van de stad geldt een andere toren, die van de Sint- Michaelskerk (1751-1762). De andere belangrijke kerken zijn de neogotische Sint -Petruskerk (1842, met 14e-eeuwse delen), de Sint- Jacobuskerk met zijn beroemde Drievuldigheidsaltaar (1518; meester Johan van Collen) en de Catharina - kerk (1380-1426). Slechts enkele recentere gebouwen in de binnenstad steken boven de kerktorens uit.

Speicherstadt
Op een eiland in de Elbe bevindt zich de Speicherstadt, een groot complex van op palen gebouwde pakhuizen uit het eind van de 19e eeuw. Karakteristieke 20e-eeuwse bakstenen gebouwen bevinden zich in het Kontorhausviertel, waaronder het Chilehaus van Fritz Höger (1924). Ten westen van het stadscentrum ligt de uitgaanswijk Sankt Pauli, waar de Reeperbahn, bijgenaamd die Sündige Meile, de bekendste straat is.

Demografie
Op 31 augustus 2006 had Hamburg 1.750.194 inwoners. Daarvan had 14,2% niet de Duitse nationaliteit (vooral Turken, ex-Joegoslaven en Polen). De bevolkingsprognose is dat Hamburg op 31 december 2020 1.813.900 inwoners zal hebben. Dit is niet het hoogste aantal ooit, want in 1964 had Hamburg een bevolkingsaantal van bijna 1,9 miljoen.

Religie
42,3% van de Hamburgse bevolking is religieus en 57,7% heeft geen religie (bron: Statistik der EKD, stand december 2004). Van de religieuze bevolking is het grootste deel protestant; 10,3% is katholiek. Ook zijn er grote gemeenschappen van moslims en hindoes.

Taal
Tot ver in de 19e eeuw was het Nederduits de omgangstaal van de Hamburgers. Deze plaats werd langzamerhand verdrongen door het Hoogduits, dat al vanaf de 16e eeuw de schrifttaal was. Het Hamburgs wordt echter nog steeds gesproken, en heeft veel kenmerken uit het Nederduits. Door de komst van immigranten in de jaren '60 is de taal ook beïnvloed, vooral door het Portugees, Turks, Russisch en het Pools.

Haven
De haven is de grootste zeehaven van Duitsland. Het zwaartepunt ligt op containeromslag. Hamburg is in dat opzicht de tweede Europese haven en de negende op wereldschaal (2004). Het havenareaal telt 7.399 ha (waarvan 6.480 ha in gebruik), hiervan is 4.331 ha landoppervlak. Door steeds groter wordende schepen dreigt verlies van omslag aan andere havens. Om dit te keren zou een uitdieping van de Elbe noodzakelijk zijn.

Hip Hamburg wint van Berlijn

Door ARJAN PAANS (Uit: Algemeen Dagblad)

Vergeet het trendy Berlijn. De rijke havenstad Hamburg is minstens zo afwisselend als de Duitse hoofdstad.

Waterrijk: Hamburg telt meer bruggen dan Venetië.

WAAROM NU?
Niets is zo interessant als een stad die een metamorfose doormaakt. Hamburg, met 2,3 miljoen inwoners de tweede stad van Duitsland, is daar een schoolvoorbeeld van. Door de bebouwing van de oude, in onbruik geraakte haven wordt de oppervlakte van het centrum in één klap verdubbeld. St Pauli is nog steeds louche, maar de laatste jaren heeft ook hip Hamburg de hoerenbuurt rond de Reeperbahn ontdekt. Daardoor worden steeds meer stripteasetenten omgetoverd tot kosmopolitische nachtclubs.

HOE KOM JE ER?
Met de auto bereik je Hamburg vanuit Utrecht (440 km) in zo'n vier uur. Stress- en filevrij met de trein duurt de rit iets langer: 4,5 uur. Boek een week van tevoren en een enkeltje kost slechts 39 euro. Misschien wat overdreven voor het korte stukje, maar wel zo comfortabel: de KLM vliegt direct op Hamburg: het goedkoopste retourtje kost 173 euro.

ZEKER DOEN!
Eenmaal in Hamburg hoort een tochtje door de haven (de op één na grootste van Europa) er zeker bij. Opstappen voor een 1,5 uur durende rondvaart bij de St Pauli Landesbrücke. Prijs: circa 15 euro.

ST PAULI
Nostalgische St Pauli-fans mogen dan wel klagen dat de sfeer van hun wijk verandert, voor toeristen is Hamburgs ruigste buurt een stuk aantrekkelijker geworden. Weliswaar hangen de bordjes 'Waffen verboten' nog altijd in de buurt rond de Reeperbahn, de sfeer is de laatste jaren onmiskenbaar vriendelijker geworden.

Een voorbeeld van het nieuwe St Pauli is hotel East . Schrik niet, het ligt in een straat met goedkope ketenhotels, maar schijn bedriegt: binnen is het een paleisje. Opvallend zijn de overal terugkerende organische en ronde vormen, ontworpen door de Amerikaan Jordan Mozer, de Dali van deze tijd. Prijzen vanaf 155 euro per nacht.


OER-DUITS
Alleen de naam van restaurant Freudenhaus (Hein-Hoyerstrasse 7-9) verwijst naar de vele dames van lichte zeden in deze buurt, verder doet in het sfeervolle etablissement weinig denken aan de schreeuwerige neonreclames van de Reeperbahn. De kaart biedt 'goede Duitse keuken' en dat is volgens de eigenaars meer dan aardappelsalade en worstjes.

Ook de wijnen zijn oer-Duits en het proberen waard, zoals de fles St Pauli-Riesling die in de menukaart bloemrijk wordt omschreven: 'licht als de meisjes, droog als het dok, en aanhankelijk zoals de jonge wijnboerinnen uit de buurt.'

In club Herzblut (Reeperbahn 50) vloeit de Astra pils, het huismerk van Hamburg, rijkelijk. Net als in hotel East is de inrichting van de hand van de Amerikaan Mozer, maar het publiek heeft hier meer oog voor de sexy paaldansers (m/v). Hoewel de meeste grote party's al om 22.00 uur beginnen, gebeurt het hier, net als op de rest van de Reeperbahn, na middernacht pas écht.

PAKHUIS WORDT ATELIER
Na een take away ontbijt aan de bar van Hotel East volgt een rondleiding langs de pakhuizen van de Speicherstadt  die begint in het Kesselhaus aan de Sandtorkai en de Hafencity waar het nieuwe gezicht van Hamburg vorm krijgt. Vroeger vormde het pakhuizencomplex Speicherstadt, waar koffie, specerijen en cacao werden opgeslagen, een afscheiding tussen het centrum en de rivier. De pakhuizen zijn tegenwoordig vooral in gebruik als atelier- of kantoorruimte.

Op de oude havenkades die na de intrede van de containers braak kwamen te liggen, verrijst nu Hafencity met huizen, kantoren, jachthavens en een cruiseterminal. In de toekomst wonen en werken hier veertigduizend mensen. Het pronkstuk in wording van Hafencity wordt het nieuwe muziekgebouw, de Elbphilharmonie, een gebouw met een enorme glazen overkapping in de vorm van een golf.

Hafencity is nu nog deels een bouwput, maar de eerste cafés en restaurants zijn al open. Tussen alle hijskranen en beton is ook aan de mens gedacht. Op grote houten bedden kun je in de zomer heerlijk aan het water in de zon liggen.

SHOPPEN
Met het grootste aantal miljonairs van alle Duitse steden is Hamburg een stad bij uitstek om te shoppen. Maar voor de luxe 'voetbalvrouwenwinkels' die je op de Neuer Wall vindt, kun je net zo goed naar de PC Hooft. De leukste vintagewinkels vind je in het Schanzen- of het Karolinen-Viertel. In deze vroegere achterstandswijken heeft multiculti nog een positieve bijklank.
Een classy uitzondering op de alternatieve vintagewinkeltjes is Herr von Eden, Marktstraße 33, die traditionele pakken, dassen, manchetknopen en andere hebbedingen voor de beter geklede man verkoopt.
Vrouwen met smaak gaan naar Chicks & Dicks, Susannenstraße 4, dat in een prachtig historisch pand huist en vooral kleding van Scandinavische makelij verkoopt.

WORST
Na een licht ontbijt is het tegen het middaguur tijd voor een lekkere curryworst. Herstel: dé curryworst, want Imbiss bei Schorsch, Beim Grünen Jäger 14, beweert in 1961 het origineel te hebben uitgevonden. Dat een snackbar in Berlijn hetzelfde beweert, maakt Bei Schorsch niet minder populair. Het geheim van de worst van Schorsch is de zelfgemaakte currysaus, waarvan het recept uiteraard geheim is.

Liever deftig en goed lunchen? Dan kun je terecht bij het überhippe Mövenpick hotel Hamburg aan de Sternschanze 6. Het is gevestigd in een omgebouwde watertoren, waar met akoestische- en lichteffecten een prachtig resultaat is bereikt. Vanuit de kamers heb je een mooi uitzicht over het omliggende park en de stad. Prijzen vanaf 130 euro voor een tweepersoonskamer; moevenpick-hamburg.com. Goedkoper overnachten kan natuurlijk ook, bijvoorbeeld in het aparte YoHo (young hotel). Prijzen vanaf 75 euro.

ETEN OP DE BANK
De financiële crisis mag dan ook de zakenwereld van de Hanzestad niet onberoerd laten, bij brasserie Die Bank  op de Hohe Bleichen 11 zagen ze de klap aankomen en hebben ze van de nood een deugd gemaakt. In het statige gebouw van de tien jaar geleden gefuseerde Hypothekenbank is enkele jaren geleden tweesterrenkok Fritz Schilling neergestreken, die hier lekkere lichte maaltijden op tafel tovert. De brasserie is de perfecte plek om de benen te strekken na een middagje shoppen.

ZUM SILBERSACK
Vergeleken met de pracht en praal van Die Bank is het in het karige interieur van Gaststätte zum Silbersack  in de Silbersackstrasse 9 wat behelpen. Maar pas op: kroegbazin Erna Thomsen, die al 58 jaar de scepter zwaait, heeft iets wat maar weinig andere etablissementen in deze stad hebben: een vaste clientèle die varieert van de grootste penose tot burgemeester Von Beust.

AAN ZEE
Natuurlijk, nu de winter voor de deur staat is een strandbar in Hamburg misschien niet het eerste waar je aan denkt, maar houd het swingende Strand Pauli  aan de Hafenstrasse in gedachten als je volgend voorjaar een bezoek aan Hamburg brengt.

Legendarisch zijn de tango-avonden. De klanken van de bandoleon en honderden kaarsjes zorgen voor de nodige industriële romantiek. In het verlengde van de kade ligt een échte geheimtipp: de Hamburgse vismarkt, waar zondagmorgen - weer of geen weer - vanaf vijf uur de feestvierders van St Pauli hun anti-katerontbijtje komen halen.

KUNST
Na zoveel slempen zorgt een bezoek aan de Hamburger Kunsthalle  voor een verantwoorde afsluiting van een wild weekend Hamburg. Nog tot 18 januari is een overzichtstentoonstelling te bewonderen van de meest belangwekkende Italiaanse tekeningen uit de periode 1450 tot 1800. Daaronder voorstudies van belangrijke werken van Leonardo da Vinci, Raffael, Michelangelo en Botticelli.

Het mooie is dat de bezoeker als het ware over de schouder van de kunstenaar kan meekijken, terwijl het meesterwerk vorm krijgt. Een toepasselijk slot voor een bezoek aan een wereldstad die een metamorfose doormaakt.