Ooit een kuuroord voor de adel en de happy few van heel Europa. Is
nu nog maar een afspiegeling daarvan.
VERGANE GLORIE
Om een uur of tien stappen we in de trein naar Bad Ems. De rit, die 30 Mark
retour kost, duurt ongeveer 40 minuten. Het is nogal bewolkt weer, af en toe
regent het zelfs. Toch zien we soms een waterig zonnetje te voorschijn piepen.
Bad Ems is een kuuroord dat met name zo rond de eeuwwisseling (1900 bedoel ik)
grote bekendheid genoot bij de Europese jet set en de adel. Zeker het casino was
er toen erg in trek. Het maakt op ons nu meer een indruk van ietwat vergane
glorie, hoewel de plaats nog steeds een grote schare toeristen trekt, maar dan
wel beduidend minder kapitaalkrachtige (zoals ons dus).
We aarzelen niet lang voor we de hellingen van het dal optrekken om naar de
Concordia - toren te gaan. De wandeling door de mooie herfstbossen valt ons
gelukkig niet al te zwaar. Van daaruit hebben we een groots uitzicht over het
hele dal van de Lahn met de stad aan onze voeten. Bij het restaurant van de
uitkijktoren genieten we van ‘Kaffee mit Kuchen’. Als we terug zijn in het
stadje lopen we de Lahn langs, terwijl we ondertussen het casino (Spielhaus und
Kurhaus), fonteinen, standbeelden en een kerk bekijken. Aan de andere oever ligt
een Russisch orthodoxe kerk; niet verbazingwekkend als je je realiseert dat
indertijd de halve tsaristische adel uit Rusland hier eens per jaar vertoefde.
TEGENVALLEND
NASSAU
Op de terugweg stappen we in Nassau uit de trein; volgens Jos moet dit een
aardig stadje zijn. Dat valt echter bitter tegen. In de oorlog hebben de Ami's
hier heel wat stedenschoon geruïneerd. In een Bierstube annex Imbiss eten we
frites, Bockwurst (Jos) en een halve haan (Clim). Daarna springen we weer op de
trein en rijden door naar ons uitgangspunt Limburg an der Lahn.
BAD EMS
Nog steeds straalt de 19e-eeuwse glans van dit tussen Nassau en de
Rijn gelegen kuuroord (10.000 inw.) Statige classicistische gebouwen
staan hier nauw opeengepakt in het smalle dal van de Lahn. De jetset
houdt zich er niet meer op, maar de plaats wordt nog druk bezocht
door kuurgasten en toeristen. De koolzuurhoudende warmwaterbronnen
van Ems hadden al in de Romeinse tijd een grote aantrekkingskracht.
Het plaatsje maakte als 'Avio Monte' deel uit van de provincie 'Germania
Superior'. In de beboste heuvels boven de stad vindt u nog resten
van de 'Limes', de grensverdediging die ter hoogte van de huidige
spoorwegbrug de Lahn overstak. Een Romeins kasteel stond op de
plaats van de 12e-eeuwse, romaanse Martinskirche.
Het eerste echte badhuis werd aangelegd in 1474. Bij de spoorbrug
over de Lahn staat nog een stenen badkuip uit die tijd. In dezelfde
periode werd er in de omgeving zilver, zink en lood gevonden. De
grote bloeitijd van Ems begon echter in 1720 toen bij de bronnen een
casino werd gebouwd. De gasten stroomden toe. In de 19e eeuw zou Bad
Ems zich ontwikkelen tot een belangrijke ontmoetingsplaats voor
vorsten en andere grootheden. Tsaar Alexander II, keizer Wilhelm,
keizerin Eugénie van Frankrijk, Goethe, Bismarck, Richard Wagner en
vrijwel alle koningen van Europa kwamen hier genieten van de chique
kuursfeer. Dankzij de aanwezigheid van zo veel invloedrijke personen
werd Bad Ems in 1786 uitgekozen voor een topconferentie. De Duitse
keurvorsten stelden hier in het Mainzer Haus de Emser Punctatio op.
Hierin protesteerden zij bij paus Pius VI tegen de macht die de
pauselijke nuntius (ambassadeur) in hun gebieden naar zich toetrok.
Een andere belangrijke ontmoeting vond plaats op 13 juli 1870.
Koning Wilhelm I van Pruisen (de latere keizer) sprak op die dag in
het Kurhaus met de Franse ambassadeur Benedetti over de Franse eis
dat de koning 'voor eeuwig' afstand zou doen van zijn aanspraken op
de Spaanse troon. Het telegram dat de koning over deze zaak naar
Berlijn stuurde, gaf aanleiding tot de Frans-Duitse Oorlog. Deze
zogenaamde Emser Depesche werd door Bismarck zo aan de pers
doorgegeven dat het leek alsof de koning de Fransen wilde beledigen.
De gewiekste politicus slaagde er met deze intimidatie in de Fransen
de door hem gewenste oorlog te laten beginnen. De Benedetti-steen
tegenover het Kurhaus herinnert aan het beroemde gesprek.
Bezienswaardigheden
Vijf oude badhuizen werden in 1912 verbouwd tot het grote
classicistische Staatliche Kurhaus. Het centrale deel van dat
complex werd in 1695 gebouwd in opdracht van de graven van Hessen,
de oostelijke vleugel kwam in 1715 tot stand tijdens de heerschappij
van de prinsen van Nassau. Tegenwoordig is het een kuurhotel. In de
Römerbrunnen aan de overkant kunt u gratis een glas warm bronwater
drinken. In de elf actieve bronnen van Bad Ems komt iedere minuut
1300 liter koolzuurhoudend zout water naar de oppervlakte. Het
Kurmittelhaus werd in 1852 aan de overkant van de rivier bij een
nieuw aangeboorde bron gebouwd.
Het avondleven van Bad Ems speelt zich afrond het in 1839 geopende
Kursaalgebäude. De marmeren zaal bevatte een florerend casino dat in
1872 moest worden gesloten toen de Pruisen het gokken aan banden
legden. Er worden nu concerten, opera's en theatervoorstellingen
gehouden. In Bad Ems werd een Russisch Orthodoxe Kirche gebouwd voor
de vele hooggeplaatste gasten uit Oost-Europa. Deze kerk met vijf
koepels en kostbare iconen werd in 1876 in aanwezigheid van tsaar
Alexander II gewijd. Bij het Kursaalgebäude begint een modern, door
kabels voortbewogen bergbaantje aan de klim naar de Bismarckturm.
Het stijgingspercentage van deze Standseilbahn is maar liefst
tachtig procent. In de laatste week van augustus vindt een groot
dahliafeest van Bad Ems plaats. De periode die de operettecomponist
Jacques Offenbach (1819-'80) in de stad doorbracht wordt ieder jaar
in oktober herdacht met de OffenbachWoche.
Het tot de gemeente Bad Ems behorende middeleeuwse stadje Dauseau
(1500 inw.) ligt 4 km stroomopwaarts aan de Lahn, niet ver van
Nassau. Van de 13e-eeuwse stadsmuur is in dit schilderachtige
plaatsje onder andere een stevige poort overeind blijven staan. De
Pfarrkirche St. Kastor steekt met zijn Romaanse toren fraai uit
boven de oude stadskern. Rond 1319 werd deze kerk verbouwd tot een
gotische hallenkerk met galerijen. Van de wandschilderingen uit die
tijd zijn nog delen bewaard gebleven.