•   BAMBERG ALTE HOFHALTUNG
   
•   BAMBERG  NEUE RESIDENZ
   
•   FREUDENBERG
   
•   HOHENSCHWANGAU
   
•   FÜSSEN
   
•   LINDERHOF
   
•   MILDENBERG
   
•   MÜNCHEN AMALIENBURG
   
•   MÜNCHEN NYMPHENBURG
   
•   MÜNCHEN NEUE RESIDENZ
   
•    COBURG  (VESTE / EHRENBURG)
   
•    BAYREUTH ALTES / NEUES SCHLOSS
   
•   ASCHACH
   
•   GERSFELD
   
•   MÜNNERSTADT
   

•   NEUSCHWANSTEIN
   
•   PASSAU
   
•   PASSAU NEUE RESIDENZ
   
•   REGENSBURG
   
•   ROTHENFELS
   
•   SCHLEISSHEIM ALTES SCHLOSS
   
•   SCHLEISSHEIM NEUES SCHLOSS
   
•   WERTHEIM
   
•   WÜRZBURG MARIENBERG
   
•   WÜRZBURG RESIDENZ
   
•   LAUF WASSERBURG
   
•   KULMBACH PLASSENBURG / KRONACH
   
•   FANTASIE BAYREUTH

Plaats en naam / soort / bezocht in...

BAMBERG - ALTE HOFHALTUNG

PALEIS / 2006

Deze oude stad, die net als Rome gebouwd is op zeven heuvels, geldt als een der mooiste steden van Europa. De stad wordt in 902 voor het eerst vermeld. In die periode was hier de residentie van het grafelijk geslacht der Babenbergers.

Het indrukwekkende Domplein wordt aan noord- en oostzijde begrensd door de Neue Residenz, aan de westzijde door de zgn. Alte Hofhaltung, waar eerst de keizers, later de bisschoppen resideerden. Zeer verrassend is de binnenhof van de Alte Hofhaltung, omzoomd door vakwerkhuizen in laatgotische stijl met houten veranda's, decoratief getooid met kleurige geraniums. De Ratsstube (1571-1576) is een fraai voorbeeld van profane bouwkunst uit de renaissanceperiode, evenals de rijk gedecoreerde toegangspoort.

BAMBERG - NEUE RESIDENZ

PALEIS / 2006

 In het hart van Opper-Franken, aan het Domplein van de stad Bamberg ligt de Neue Residenz van de prins-bisschoppen. Johann Leonhard Dientzenhofer bouwde de twee vleugels in de jaren 1697-1703. Bijzonder bezienswaardig zijn de luisterrijke keurvorstkamers met stucplafonds en geweven tapijten, de schilderijencollectie met virtuoze oud-Duitse en barokke schilderkunst alsmede de Keizerzaal met de 16 meer dan levensgrote beeltenissen van de keizer.
 

Naast de Dom ligt de Alte Hofhaltung, een authentiek gebouw uit de middeleeuwen. Ook de Neue Residenz ligt aan de Domplatz; daar koopt Jos een poster van Beierse kastelen en drinken we fris (met Kuchen voor Clim) op het terras dat over de stad uitkijkt. We lopen terug langs de oever van de Regnitz waaraan prachtige vakwerkhuizen liggen.

HOHENSCHWANGAU 

PALEIS / 2008

Het neogotische kasteel Hohenschwangau dateert van 1837 en staat op de plaats van de middeleeuwse burcht Schwanstein die in de 16e eeuw ingrijpend verbouwd werd in de daaropvolgende eeuwen verviel dit bouwwerk tot een ruïne, waarna koning Maximilian II de bouwval in 1832 kocht. In het slot Hohenschwangau heeft zijn zoon, de latere koning Ludwig II, een groot deel van zijn jeugd doorgebracht. In het zonlicht schittert het okergele slot de bezoeker tegemoet. De vier markante hoektorens met kantelen laten het middeleeuwse riddertijdperk herleven. De ommuring met kantelen draagt aan het vestingkarakter bij. Het interieur heeft veel moois te bieden. Opvallend zijn de vele schilderijen en de met schilderingen versierde plafonds.

In het kasteel Hohenschwangau heeft de latere koning Lodewijk II van Beieren, een groot deel van zijn jeugd doorgebracht. Hier ondertekende Lodewijk II in 1870 de beruchte Kaiserbrief, waarin Bismarck aankondigde dat Wilhelm I keizer zou worden van het eengemaakte Duitsland. Hohenschwangau ligt aan de Romantische Straße.

FÜSSEN - HOHES SCHLOSS

PALEIS / 2008

Op een steile rots verheft zich boven de stad het Hohe Schloss (13de 16de eeuw), de voormalige zomerresidentie van de Augsburger vorstbisschoppen, thans kantongerecht. Bezienswaardig zijn de ridderzaal, de slotkapel en de schilderijenverzameling.

Sprookjeskastelen Hohenschwangau en Neuschwanstein
We rijden om de stad Füssen heen en kiezen de afslag naar de Schlösser. Bij de parkeerplaatsen (ja, meervoud) en de kassa’s “ist der Teufel los”. Het wemelt er van de toeristen en bussen rijden er af en aan. Honderden Japanners staan er geduldig in de rij te wachten tot ze toegang krijgen tot een van de sprookjeskastelen. Jos stapt uit om wat foto’s te nemen en we maken daarna ijlings rechtsomkeer om dit circus te verlaten. Even later stoppen we toch nog enkele malen om de kastelen van een afstand te kunnen fotograferen, maar dat lukt vanwege het schelle zonlicht en de heiigheid niet zo best, ook niet vanaf de fraaie locatie bij de Colomban Kapelle.
 

LINDERHOF - BAROKSLOT

GRASWANGTAL / PALEIS / 2008

Slot Linderhof is een barokslot in het Graswangtal in Ettal bij Oberammergau, in de Duitse deelstaat Beieren. Het is de kleinste van de drie kastelen gebouwd in opdracht van Lodewijk II, en het enige dat vóór zijn dood werd voltooid. Het kasteeltje ligt op 948 meter boven de zeespiegel. Linderhof was voor Lodewijk II zijn lievelingsverblijf, dat hij steevast "Mein Villa" noemde.

Slot Linderhof, was ooit een koninklijk buitenverblijf van zijn vader Maximiliaan II. In 1867, nadat Lodewijk II het Kasteel van Versailles had bezocht, maakte hij plannen voor een nieuw buitenverblijf. Lodewijk II besloot in 1869 het kleine huis te verbouwen tot een 'Koninklijke Villa'. Het werd uitgebreid en verbouwd onder leiding van Georg Dollmann tussen 1870 en 1872. Gelijk aan het origineel, was ook dit gebouw een houten constructie. In 1874 werd de houten buitenkant ontmanteld en geheel vervangen door steen, het origineel werd zo'n tweehonderd meter verderop weer opgebouwd.

Daarna gaan we de echte bergen in. Al na 12 km ligt aan onze rechterkant het paleisje Linderhof. Het wordt druk bezocht, dus is er een grote parkeerplaats. We moeten eerst een stukje door het park voor we het echte slot kunnen betreden. We krijgen een rondleiding, die hoort bij de entreeprijs van 7 euro. Die begint precies op tijd, tot op de minuut. We vinden het interieur uitgesproken luxueus, iets te veel van het goede naar onze smaak. Alles, maar dan ook alles is er verguld of verzilverd. Zie voor een beschrijving het kader hieronder.

Een andere rondleiding krijgen we in de Venus Grotte. Een en al namaak natuurlijk, maar met de technische snufjes die indertijd (eind negentiende eeuw) revolutionair en geavanceerd waren, zoals elektrisch licht en generatoren. We maken daarna nog een wandeling waarbij we de meeste van de bezienswaardigheden in het park bekijken: onder andere de Moorse Kiosk, het Marokkaanse Paviljoen, een Russisch kapelletje en de Neptunus Fontein. En uiteraard veel klassieke beelden, kiosken, prieeltjes, kabbelende beekjes en watervalletjes.

MILTENBERG - SCHLOSS MILDENBURG

Het stadje (10.000 inwoners) heeft een kleine, maar fraaie Altstadt. Het kasteel is te bereiken via een steil voetpad dat eindigt bij een uitzichtplatform, vanwaar men van een mooi panorama over het slingerende Main - dal kan genieten.

Vijftien kilometer verderop ligt weer een ander fraai stadje. Miltenberg (10.000 inwoners) bevindt zich aan de zuidelijke oever van de Main, die hier breder is dan we dachten. Jammer genoeg regent het weer. We laten de auto achter bij een parkeerterrein aan de haven, onder een brug met een historische Tor er boven op. Allereerst drinken we koffie in een modern Kaffeehaus. Ze schenken er geen Tassen, maar Schalen Kaffee. Het modernere volk komt hier. We lopen de hoofdstraat af en beklimmen via trappen de slotberg. We maken een praatje met bouwvakkers die zware stenen op en af moeten sjouwen, we wensen hun sterkte toe. Boven hebben we uitzicht over het verregende Main - dal. Het slot Mildenburg zelf is echter niet toegankelijk. Via een landweg door het herfstbos bereiken we opnieuw de binnenstad.

MÜNCHEN - AMALIENBURG

PALEISJE / 2007

In de Franse tuin van Nymphenburg ligt een jachtslot, de Amalienburg, ontworpen tussen 1734 en 1739 door François de Cuvilliés. In mijn gids wordt het een Bravourstück van Rokoko. Boven het portaal prijkt een beeld van de jachtgodin Diana, compleet met pijl en boog. Aan de buitenkant van dit suikerzoete bonbondoosje zijn jachtsymbolen en hertengeweien als stucdecoraties aangebracht. Binnen treft u jachtvoorstellingen en attributen aan. Er is ook een spiegelzaal(tje), waar het koninklijke gezelschap kon dansen en tafelen.

Het jachtslot Amalieburg is wegens onderhoudswerkzaamheden gesloten. Ik gluur door de ramen om een glimp van het zo bewierookte interieur op te vangen, maar dat valt tegen, de meubels zijn weggestopt in hoezen en het licht is te mager om de fresco’s en decoraties aan de muren op gepaste wijze te kunnen bewonderen.

MÜNCHEN - NYMPHENBURG

PALEIS / 2007

Het kasteel werd in opdracht van keurvorst Ferdinand Maria gebouwd voor zijn vrouw Henriette Adelaide. Met de bouw werd in 1664 door de architect Agostino Barelli begonnen. In 1673 zette de architect Enrico Zuccalli de bouwwerkzaamheden voort, waarna de voltooiing ruim twee jaar later plaatsvond. Beide architecten hebben ook de Theatinerkirche gebouwd, in opdracht van Henriette Adelaide. Zij hebben zich bij de bouw van kasteel Nymphenburg laten inspireren door Paleis Versailles hét paleisvoorbeeld van die tijd. De strakke symmetrische opzet van het hoofdgebouw met de beide zijvleugels weerspiegelt de Franse invloed De proporties zijn echter in de loop van de tijd uit het oog verloren. Door steeds weer nieuwe aanbouw in de 18e eeuw werd de gevelwand uitgebreid en is er een monotone façade met weinig spanning ontstaan.

De halfronde gele bebouwing aan de voorzijde van het kasteel is vee speelser en losser van opzet. Door deze zogenaamde rondellen wordt het reusachtige voorhof min of meer ingesloten. Door het Nymphenburge Kanal bij de aanleg van het slotpark, het voorhof en de oprijlanen op te nemen, zijn er een bijzondere waterpartij en zichtas gecreëerd. Ook deze aanleg duidt op Franse stijlinvloeden.

Al om half tien zit ik in de tram op weg naar het paleis NYMPHENBURG. Het is behoorlijk koud buiten, net boven het vriespunt en de tram is dan ook bijna leeg. Het paleis zou een tegenhanger moeten zijn van Versailles, maar kan die pretentie in mijn ogen in het geheel niet waarmaken. Van buiten ziet het er niet echt aantrekkelijk uit. Ik ben er al om tien uur, en niet als enige zo blijkt.

Er zijn dan al bussen gearriveerd vol drommen verrukte en gespannen Italianen die zich verheugen op het absolute hoogtepunt van deze excursiedag, het droompaleis van koning Ludwig II, Neuschwanstein dat in de namiddag op het programma staat. Het Nymphenburg is slechts een opwarmertje, een voorproefje van wat hen later te wachten staat. Enfin, ik volg de kinderlijk opgewonden zuiderlingen niet naar binnen en bekijk enkel de buiten-kant die met zijn grauwe kleur behoorlijk tegenvalt. In de tuinen en het uitgestrekte park met talloze vijvers zijn alle mooie barokbeelden omhuld door houten beschermingskisten, waardoor ze op wachthuisjes lijken. Ik loop me warm over de berijpte paden, langs half met ijs bedekte sloten en snel vlietende beekjes vol eenden, ganzen (waarschijnlijk uit Siberië of Noorwegen afkomstig) en tientallen zwanen.

MÜNCHEN - NEUE RESIDENZ

PALEIS / 2007

De residentie is tegenwoordig opengesteld voor het publiek en de meeste zalen zijn te bezichtigen,zodat uzelf het resultaat kunt bewonderen. De verschillende ruimtes zijn rijk versierd met wandtapijt en schilderijen uit de 16e- tot en met de 18e eeuw. Ook vindt u er fraai porselein en oude meubels. Er zijn maar liefst zes binnenhoven, waarvan de Kaiserhof, de Kapellenhof en de Brunnenhof met schijnarchitectuur beschilderd zijn, evenals de westfaçade. De Kapellenhof was ooit een straatje, de Jägergassl. In de Brunnenhof ziet u de Wittelsbacherfontein uit 1611-1623. Het ernaast gelegen Antiquarium doet tegenwoordig dienst als ontvangstruimte van de Duitse minister-president.

Een absolute topper is de Schatzkammer, die uit tien zalen bestaat. Hier vindt u de kostbaarste kunstschatten, zoals een 9e-eeuws gebedenboek van Karel de Kale en werken uit de Vroege en Late Middeleeuwen. Wie in oude munten geïnteresseerd is, kan hier ook terecht. In de Alte Residenz zijn duizenden oude munten tentoongesteld, de meeste afkomstig uit Duitsland en Italië.

NEUSCHWANSTEIN

PALEIS / 2008

Het meest gefotografeerde kasteel van Duitsland is ongetwijfeld Neuschwanstein, dat op vele puzzels, posters en reclamebrochures te zien is. De locatie is bijzonder goed gekozen. Het slot ligt namelijk op een steile rots die 200 meter boven het dal oprijst, zodat het witte bouwwerk van ver in de omtrek te zien is. Een stevige klimpartij van ongeveer een half uur brengt u naar Schloss Neuschwanstein. De wandeling is zeer de moeite waard. Plotseling doemt het slot tussen het geboomte op: hét klassieke plaatje van elke vakantiefolder! Wie opziet tegen deze klimpartij, kan gebruikmaken van bussen of zich in een paardenkoets laten vervoeren.Van de vele indrukwekkende zalen en vertrekken in het kasteel is de Byzantijnse troonzaal met een fraaie mozaïekvloer een van de mooiste. Let u eens op de hoge brede trap van marmer die naar het podium leidt!

Hier had de koning zijn troon gedacht, hoog boven alle mensen verheven. De woonvertrekken van de koning zijn rijk gedecoreerd met schilderijen. Ook hier treft u weer de kostbaarste kunstschatten aan. De Sängersaai is versierd met muurschilderingen die scènes uit de Parsifal verbeelden. Het uitzichtpunt biedt een schitterend panorama. Zover het oog reikt, zijn beboste bergen, groene heuvels en blauwe meren te zien. Indrukwekkend is ook de Pöllatschlucht met de stalen hangbrug. Vanaf de brug heeft u een mooi uitzicht op de kloof in de diepte.

PASSAU - ALTE RESIDENZ

PALEIS / 2005

De barokke Alte Residenz, gebouwd op de plaats van een 13e‑eeuws bisschoppelijk paleis, diende als stijlvolle woning voor de geestelijken. Achter de kerk ligt aan het Residenzplatz de Neue Residenz. Het plein zelf is een mengelmoes van allerlei stijlen: de renaissance, barok, rococo en het classicisme komen je van alle kanten tegemoet. Boven de fraaie Wittelsbachrer Brunnen cirkelen duiven rond.

Om half elf zitten we in Passau: parkeergarage, wandeling door de stad, bezoek aan kerken (een van de grootste orgels ter wereld in de Dom Sankt Stephan met bijna 18.000 orgelpijpen!), Bisschoppelijke Residentie: museum met prachtige bibliotheek en indrukwekkende schatkamer, koffie op het domplein (bij een Chinese!). Daarna bezoeken aan de Alte en Neue Residenz. Door tijdgebrek doen we dat echter maar heel vluchtig. Ten onrechte blijkt achteraf. We nemen ons voor een andere keer de beide paleizen uitgebreider te bekijken.

PASSAU - NEUE RESIDENZ

PALEIS / 2005

Hier waren ook de bisschoppen ondergebracht. Het bouwwerk dateert van 1770 en vormt een hoogtepunt van de barok. Fraai zijn het hoofdportaal, de balustrade en de balkons. Een deel van het pand is nu in gebruik als Domschatzmuseum en biedt een uitgebreide collectie kerkelijke kunst. Te midden van kazuifels, reliekschrijnen, gouden kandelaren en gedetailleerd versierde monstransen springen de rococodecoraties van het interieur ogenblikkelijk in het oog. Let u eens op de plafondschildering met een voorstelling van de Griekse goden op de Olympus en een afbeelding van Passau.

REGENSBURG-THURN UND TAXIS

SLOT  / 2007

De kloostergebouwen kwamen in 1812 in handen van de familie Thurn und Taxis. Deze liet het complex in een luxueuze residentie veranderen. De meeste vertrekken worden nu nog steeds bewoond, maar de zuidelijke en oostelijke vleugels zijn voor het publiek opengesteld. Daar kunt u een kijkje nemen in het Schlossmuseum. Het Marstallmuseum heeft een collectie koetsen, sleeën en draagstoelen uit de 17e tot de 19e eeuw. Edelsmidkunst is te zien in het Thurn und Taxismuseum (alleen onder leiding van een gids).

Half tien op de Bahnhof, kaartje voor € 20 naar Regensburg kopen, waar ik om 11.15 uur aankom. Direct de stad in, redelijk weer, hoewel bewolkt, maar wel tamelijk koud (3 graden boven nul). De hele stad is tijdens de oorlog van bombardementen gespaard gebleven en ziet er dus nog behoorlijk ongeschonden uit: voornamelijk laatmiddeleeuws. (....)  Pal naast de kerk ligt het paleis van het roemrijke geslacht Thurn und Taxis, die vroeger de postbezorging in het rijk in handen had. Het is niet voor bezoekers toegankelijk, maar ik kan er gewoon wat rondsnuffelen zonder er ergens binnen te gaan. Het kasteel is omgeven door een met grote bomen dicht begroeid park, waardoor ik er geen goede foto van kan nemen. De bij het slot behorende brouwerij is in een fraai gebouw met torens en erkertjes gevestigd. Volgens mij is het er in de Biergarten ’s zomers goed toeven.

ROTHENFELS - BURG

BURCHT / 2008

Rothenfels is een dorpje van nog geen 1.000 inwoners. Het ligt aan de Main, tien kilometer noordelijk van onze verblijfplaats Marktheidefeld vandaan. Als we de burcht naderen komen hele groepen schoolkinderen ons al tegemoet. In de voorhof lopen oudere studenten rond. Het blijkt dat de burcht onderdak biedt aan een internaat (of is het een jeugdherberg) en deels als conferentieoord fungeert. De meeste ruimtes en zalen zijn dan ook niet toegankelijk voor bezoekers zoals wij. Toch zijn er nog enkele delen te bezichtigen: een kapel die ons ondanks zijn sobere eenvoud niet kan bekoren omdat ze gewild modern is ingericht; de 11e-eeuwse Bergfried van waaruit je een uitzicht over het dorp en de Main hebt.

SCHLEISSHEIM-ALTES SCHLOSS

PALEIS / 2007

Ik besluit met de S-Bahn naar het dorp Schleissheim 10 km ten noorden van München te gaan. Daar moet ik een kwartiertje tegen de storm in tornen (de paraplu was door de felle winstoten onbruikbaar) om de drie paleizen te bereiken. Ik kom als eerste bezoeker van de dag even na tienen het ALTES SCHLOSS binnen, waar ik vriendelijk door een verbaasde receptioniste wordt ontvangen. Ik bekijk er een expositie van religieuze katholieke volkskunst uit alle landen van de wereld. Vooral de creaties (voornamelijk beelden, kruisen, staties en kerstkribben) in papyrus, riet, adobeklei, maïsbladeren en papier-maché uit Peru en Mexico vind ik heel mooi. Er is ook een permanente tentoonstelling over het oude Pruisen. De bewoners blijken eigenlijk oorspronkelijk tot een Baltische stam te behoren. Veel aandacht voor militaire geschiedenis en het lot van de verdrevenen na de Tweede Wereldoorlog.

SCHLEISSHEIM-NEUES SCHLOSS

PALEIS / 2007

Net zoals Nymphenburger Schloss is ook dit een buitenverblijf van de voormalige vorsten van Beieren. Het zijn opnieuw de Wittelsbachers die opdracht gaven tot de bouw van dit kasteel. Het bestaat uit twee delen waarvan het Neues Schloss het spectaculairst is. Dit kasteel werd gebouwd in de 18de eeuw. In de Franse tuin staat het 'Lustheim' waarin nu een porseleinmuseum is gevestigd.
 

In het NEUES SCHLOSS met een classicistische façade is alles wit gepleisterd, er is bijna geen kleur te bekennen in de zalen en kamers die vooral door donkere portretten zijn opgefleurd. Wel veel barok stucwerk aan de wanden, gemaakt door kunstenaars van naam waaronder de gebroeders Asam. Er staan nergens meubels. Het beste bevallen me de in geel marmer uitgevoerde zuilenhal, het uitbundige trappenhuis en de zalen met Vlaams / Brabantse wandtapijten. Jammer genoeg is er te weinig licht om er optimaal van te kunnen genieten. In en rond de zalen van de Schlosskapel word ik hinderlijk gevolgd door een dikbuikige suppoost. Denkt die soms dat ik een kunstvandaal ben met een mes onder zijn jas verborgen? Het lijkt er wel op. Als ik het complex na twee uur verlaat heb ik nog geen tien medebezoekers geteld.

VEITSHÖCHHEIM

ROKKOKOGARTEN / 2008

Jos heeft ontdekt dat er in Veitshöchheim een heuse Rokkokogarten is gesitueerd, volgens de boeken een van de mooiere in Europa. Dat moeten we toch eens even controleren. Het stadje ligt aan de andere kant van de Main en is een nogal toeristisch langs de waterkant. We moeten nog een stuk lopen vanaf de parkeerplaats, samen met een groep bustoeristen op leeftijd. De openbare tuin (het is meer een park) is werkelijk een juweeltje. Nog niet zo lang geleden opgeknapt, goed verzorgd met een moestuin erbij en zelfs een klein paleisje. Daar gaan we binnen, maar er is een verplichte rondleiding die we niet zien zitten. We wandelen op ons gemak de hele tuin door die volgestouwd staat met barokke klassieke beeldhouwwerken. We hebben ze niet geteld, maar het moeten er meer dan 200 zijn… Het enorme fontein midden in een grote vijver vormt het hoogtepunt van het complex.

WERTHEIM - BURG

RUÏNE / 2008

Politiek hoort Wertheim nog net bij de deelstaat Baden - Württemberg, maar historisch en cultureel voelen de bewoners zich meer aangetrokken tot het Frankenland (dat overigens bij -Noord- Beieren hoort). Vlakbij de monding van de Tauber in de grotere rivier de Main ligt het voormalige slot van de ooit machtige Graaf  van Wertheim. Zijn residentie op een hoge rots boven de stad gelegen is nu verworden tot een ruïne, maar men is druk bezig de zaak voor het toerisme op te kalefateren. De Bergfried is bijna compleet. Ook is er een apmfitheatertje waar 's zomers uitvoeringen worden gehouden. Enkele delen zijn al volledig gerestaureerd en er is uiteraard een café - restaurant om de bezoekers te bedienen.

Daarna rijden we naar Wertheim, ongeveer 15 km zuidelijker. Daar parkeren we in oude kazematten die tot een ondergrondse garage zijn uitgebouwd. We beklimmen er de weg naar de burcht, waar een stel bouwvakkers de boel aan het restaureren zijn. We lopen er wat rond, er is niet veel te zien: een gerestaureerde toren, een binnenplaats met oude bomen, een soort theatertje. Een groot deel van de burchtbouw is nog steeds ruïneus. Het Schlosscafé is gesloten.

WÜRZBURG - MARIENBERG

FESTUNG / 2008

Vanaf de 266 m hoge Marienberg, sinds 1201 versterkt, keken de bisschoppen tot 1719 neer op de stad. De vesting is een uitgebreid complex. Middeleeuws zijn nog de Mariakerk, waarvan de oorsprong teruggaat tot de 8ste eeuw, maar die vele malen veranderd is, begin 18de eeuw een barok interieur kreeg en grafplaten voor talrijke bisschoppen bevat, de donjon die in 1242 als 'Castrum Beatae Mariae Virginis' residentie van de bisschoppen was, de Randesackerer Turm of Sonnenturm in de keldergevangenis waarin in 1525 Riemenschneider, die de zijde van de boeren had gekozen, gefolterd werd, de ringmuur, aangelegd onder bisschop Otto von Wolfskeel (1333-1345) en versterkt onder bisschop Rudolf von Scherenberg (1466-1494). Na twee branden, in 1572 en 1600, liet bisschop Julius Echter von Mespelbrunn (1573-1617) beginnen met de grootscheepse nieuwbouw, waaronder de Echterbastei, die in 1604 grotendeels voltooid was. De rijke inrichting ging in 1631 geheel verloren; de beroemde bibliotheek ging als buit van de zegevierende Zweedse troepen grotendeels naar Uppsala en kwam deels, door koningin Christina, in het Vaticaan terecht. In 1634 kwamen vesting en stad weer in handen van de keizerlijken. De Maschikuliturn
en de Duivelsschans werden ontworpen door Neumann. In de Echterbastei en het in 1708-1712 gebouwde barokke arsenaal is sinds 1947 het Mainfränkische Museum ondergebracht.

WÜRZBURG - RESIDENZ

PALEIS / 2008

De bouwheer liet de 32-jarige Balthasar Neumann een ontwerp maken, maar sprak zelf een geducht woordje mee en betrok ook zijn oom Lothar Franz von Schönbom (die zojuist in Pommersfelden het slot Weissenstein had laten bouwen) bij de plannen. Deze bouwlustige keurvorst en rijkskanselier schakelde zijn architecten, Joh. Dientzenhofer en von Welsch, in.

Het bouwwerk omsluit aan drie zijden de grote Ehrenhof . De achterzijde, aan de tuin grenzend, is een hoogtepunt van barokke gevelbouw. Wereldberoemd is Neumanns geniale trappenhuis. Twee staatsietrappen voeren naar een bordes te halver hoogte en komen uit in een immense ruimte, overdekt door het plafondgewelf, een technisch bravourestuk: 18 bij 32 m, 5 m hoog, en niet door zuilen of pijlers gedragen. Het heeft, toen in 1945 het dak erboven instortte, totaal onbeschadigd stand gehouden. Ook de beschildering door de Venetiaanse schilder Tiepolo en zijn zoons, in 1752-1753 aangebracht, is nimmer gerestaureerd in haar volle glorie bewaard gebleven.

De rondleiding toont voorts de Gartensaal, met stucwerk van Antonio Bossi en fresco's van J. Zick uit 1750, de Kaisersaal, met fresco's van Tiepolo, scènes uit de geschiedenis van de stad voorstellend, de Weisser Saal, door Bossi geheel van wit, zonder goud, rococostucwerk voorzien, en een aantal Paradezimmer. Deze zijn, na totale verwoesting in 1945, geheel volgens de oude tekeningen gerestaureerd, onder meer het wereldberoemde Spiegelkabinett. De Hofgarten werd  aangelegd met terrassen, bastions, Orangerie en tuinbeelden van de beeldhouwer Peter Wagner.

 In de zuidwesthoek van het slotcomplex bouwde Neumann de hofkerk, hiermee opnieuw zijn meesterschap bewijzend. Omdat het licht slechts van één zijde kan binnenvallen, plaatste hij de ramen schuin, waardoor de schitterende barokke inrichting zonder hulp van kunstlicht kan worden bezichtigd. Op de zijaltaren schilderijen van Tiepolo. De smeedijzeren rococotoegangshekken tot de tuinen zijn het werk van Oegg.

Het enorme paleis is net geopend. Tot ons geluk kunnen we nog met een groep mee voor de rondleiding. We worden al direct overdonderd door de onvoorstelbare gaafheid en een en al pracht uitademend trappenhuis. De barokke vormgeving met al die beelden van Duitse beeldhouwer en architect Balthasar Neumann en de magistrale plafondfresco’s van de Italiaan Tiepolo maken een diepe indruk op ons. Aan elke zijde geeft een fresco indrukken van een van de vier toentertijd bekende continenten weer. Dit is waarlijk een van de hoogtepunten van de barok die we hier in Duitsland ooit hebben mogen aanschouwen. Ook de andere vier zalen die we onder leiding van de verfijnd Duits sprekende gids bezoeken mogen er zijn. Het trappenhuis verkeert nog in de oorspronkelijk vorm, in de oorlog is het tegen bombardementen bestand gebleken. De andere zalen zijn allemaal gerestaureerd. Het spiegelkabinet is een pronkstuk dat nog niet zo lang geleden in originele staat teruggebracht is: kosten 4 miljoen mark (of was het euro?) De rondleiding duurt een uur, waarna we de belendende tuin op eigen houtje verkennen. We belanden er tussen een hele horde Japanse toeristen, voornamelijk ouderen. In het park staan nog enkele beeldengroepen, spuiten fonteinen en voorspellen de blaadjes in de prieeltjes al een naderende herfst. Tenslotte nemen we nog een kijkje in de Hofkapelle, een superb staaltje van barokke kerkenbouw van, alweer, B. Neumann. Zijn naam komt men in heel Duitsland in de achttiende-eeuwse sacraal bouw opvallend vaak tegen.

VESTE COBURG

Uiteindelijk bereiken we pas na tweeën de kolossale vesting (een van de grootste van Duitsland) na een half uur zweten en zwoegen. We rusten uit met koffie en aardbeiengebak aan de buitenzitjes van het Burg - Schänke. Daarna bezichtigen we op ons gemak de diverse musea die in de verschillende vleugels en bijgebouwen gevestigd zijn. De entreeprijs is een schamele vier euro. We starten met een wandeling over de muren met aan alle kanten vergezichten en een stijlvol ruiterstandbeeld. Interessant is de tijdelijk expositie Apocalypse van de Neurenbergse 15de-eeuwse kunstenaar Albrecht Dürer, een favoriet van ons.

We gaan verder door de tentoonstellingzalen van de Fürstenbau, de Schlosskapelle, de Herzoginbau, de Carl Eduard Bau en tenslotte de Steinerne Kemenate. Vermeldenswaard is de Lutherkamer (die zich hier in 1530 maandenlang schuil hield) en de werken van Lucas Cranach de Oude. Verder is er een keur aan harnassen, portretten, glaswerk, jachttrofeeën, kostuums, porselein, rijtuigen, sleeën, wapens te zien. De geheel met kostbaar hout uitgevoerde kamer met vooral jachttaferelen bevalt ons het meest. Een dociele schoolklas luistert er gehoorzaam naar de uiteenzetting van hun lerares. Pas na vijven lopen we terug naar de stad. Dat duurt toch nog bijna een half uur, Clim telt meer dan tweehonderd treden heuvelafwaarts.

STADTSCHLOSS EHRENBURG / COBURG

We lopen dwars door de residentie, het Stadtschloss. Dit is niet zo bijzonder, volgens Clim heeft het iets weg van Engelse kastelen. Het stamt uit 1543 en heeft tot 1918 (jaar van de ontmanteling van de Duitse adel) dienst gedaan. Het slotplein is behoorlijk uitgestrekt met tegenover het plein het Landestheater uit 1840 en de Landesbibliotheek, in het midden natuurlijk weer bloemperken met een standbeeld, nu van een zekere hertog Ernst I.

We lopen het in Engelse landschapstijl aangelegde park Hofgarten op, richting Veste die hoog boven ons op een rots troont. Het wordt een moeizame wandeling, vooral voor Jos die herhaaldelijk op bankjes zijn heup en knieën rust moet gunnen. Onderweg kunnen we nog kennis maken met de neogotische Pfarrkirche St. Augustin (1860), enkele villa’s, het oranje Bürglass Schlösschen (residentie van een Bulgaarse koning) en het Naturkundemuseum.

NÜRNBERG KAISERBURG (2009)

Deze is gesticht ten tijde der Staufen en heet de Kaiserburcht, deze heeft een Romaanse dubbele kapel, keizer en ridderzaal. Bij deze burcht begint de vijf km lange stadsmuur. Zoals reeds eerder verteld, is Nürnberg ondanks de zware beschadiging in de jongste oorlog, een van de rijkste steden van Duitsland betreffende de oude vestingwerken, en oude stadsmuren en torens. In deze oude stadsmuren de resten van de Kaiserburcht welke een oude vesting was, er zijn nog vier oude poorten bewaard gebleven. De oude stadsmuren en poorten werden in de middeleeuwen diverse keren versterkt en verbouwd. (het hele project vestingwerken werd reeds voltooid in 1452), dit bestaat uit een binnen en buiten muur met gracht. De muur is zes meter dik en de gracht op plaatsen wel twintig meter breed. In totaal zijn er nog ca. 128 wachttorens overgebleven.

De Kaiserburg ligt behoorlijk hoog en komt heel omvangrijk en schier onneembaar op ons over. Het is er drukker dan verwacht. Vanaf een van de platforms kun je goed de stad aan je voeten bekijken, helaas is het daar te mistig voor. Er liggen verschillende musea, maar die gaan we niet binnen. Clim koopt in een souvenirwinkeltje nog een Stocknagel van de stad, bedoeld voor kastelein Henk Mulders. We dwalen nog wat rond door enkele nauwe straatjes, missen nog een paar mooie fonteinen en besluiten ons heil meer zuidelijk te zoeken en wel in het 4 km verder aan de stadsrand gelegen Dokumentationszentrum.

BAYREUTH ALTES / NEUES SCHLOSS (2010)

Daarna bekijken we het in voornamelijk classicistische stijl opgebouwde centrum. Natuurlijk zijn die prima onderhouden, laat dat maar aan de Duitsers over. We bekijken er het stadhuis, de Stadthalle en het Alte Schloss met okerkleurige muren. Een van de hoofdstraten komt bijzonder harmonieus over met aan weerszijden stadspaleisjes in neoklassieke stijl. Een hele tijd verblijven we in de Hofgarten van het Neues Schloss. Het is een langwerpig park, doorkliefd met waterpartijen waarover romantische bruggetjes zijn aangelegd. De uitbundige herfstkleuren maken alles nog net even aantrekkelijker. Natuurlijk staan er namaak-antieke beelden langs de lanen en wandelpaden.

Na even gezocht te hebben stoten we toch nog op het eenvoudige graf van de componist Richard Wagner en zijn geliefde (vrouw?) Cosima. Het ligt in de tuin van de Villa Wahnfried dat aan de Hofgarten grenst. We lopen terug naar het paleis, een gang met een trappenhuis dat naar de ingang voert leidt ons naar de Schlossplatz die gedomineerd wordt door een fontein met een gigantisch beeld van een keizer te paard. We hebben genoeg gezien, zoeken de auto op en rijden om twee uur een kilometer of tien door naar het westen.
 

SCHLOSS FANTASIE

BAYREUTH (2010)

Daar ligt het paleisje Schloss Fantasie op ons te wachten, omringd door een prachtig Engels park, maar met name voor Jos iets te heuvelachtig. Het paleis is pas vanaf vorige week voor bezoekers gesloten, een tegenvaller. De beelden en de cascades zijn ter bescherming tegen de weergoden voorzien van houten bekistingen zodat er niets van te zien is. De hoofdattractie, de Neptun Brunnen, kunnen we dan ook niet bezichtigen.

EREMITAGE BAUREYTH (2010)

Vier kilometer ten oosten van Bayreuth ligt het fameuze Schloss Eremitage, het zomerverblijf van de markgraven. Een statige oprijlaan vormt de toegang tot dit fraaie buiten, gelegen in een schitterende omgeving temidden van uitgestrekte groenpartijen. Eigenlijk is er sprake van twee kasteeltjes. Het oudste pand stamt uit 1718 en biedt veel rococoversieringen. Ook kunt u er schilderijen van de markgravin Wilhelmine bezichtigen en een bezoek brengen aan het Japanse lakkabinet. Van het tweede kasteeltje uit 1753 is de buitenkant bijzonder opvallend. Vergulde kapitelen, ornamenten en versieringen van veelkleurige glasscherven en stenen dragen bij aan het sprookjesachtige uiterlijk van het gebouw.

Mooi is de Sonnentempel, een achthoekig gebouwtje met een bekroning van Apollo en een vierspan. Ook een wandeling door de barokke tuin van het zomerverblijf is een lust voor het oog. Het park is fraai gelegen in een heuvelachtig landschap waar de Rote Main zich doorheen slingert en behoort tot de hoogtepunten van de barokke tuinkunst. Kunstmatige grotten en waterpartijen met grote fonteinen fleuren de tuin op. Zoals ook in veel andere Duitse slottuinen gebruikelijk is, vindt u een tijdschema voor de waterspuitende fonteinen bij de ingang van het oude slot. Hoewel het sprookjesachtige karakter van het slotpark voor een groot deel bewaard is gebleven, moet het er ruim twee eeuwen geleden nog veel aantrekkelijker hebben uitgezien. Aan water was blijkbaar geen gebrek, want maar liefst 58 spuitende fonteinen waren toen de hele dag in werking. In deze lusthof heeft de hofarchitect Saint Pierre een Orangerie en een menagerie gebouwd.

We gaan op weg naar het paleis de Eremitage dat ten oosten van Bayreuth ligt. Om half elf komen we er aan en concluderen dat we de eerste en voorlopig enige bezoekers zijn. Ook hier zijn de beelden afgedekt in het weids aangelegde park. We kunnen er wel genieten van de warme herfsttinten. Hoogtepunt is de Zonnetempel, die overdadig verguld is en met tal van figuren opgesierd. Ook een Chinese paviljoen op een kunstmatig opgeworpen heuvel mag er zijn. Het paleis zelf is opgetrokken uit ruwe steen, het lijkt wel van vulkanische oorsprong. Het is gesloten voor bezoekers, we zijn net weer te laat in het seizoen gekomen. Verder zijn er kunstmatige grotten, waterpartijen en pergola’s te bewonderen.

KULMBACH PLESSENBURG  (2009)

Kulmbach ligt stroomopwaarts aan de Main en wordt gedomineerd door de hooggelegen Festung Plassenburg. Hoewel het exterieur een ongenaakbare, kille uitstraling heeft, biedt het interieur veel moois. Leuk is de verzameling tinnen figuurtjes die in het complex is ondergebracht. Liefhebbers van de jacht kunnen hun hart ophalen in het jachtmuseum, eveneens in de burcht.

Veste Rosenberg in Kronach
De burcht is een van de best bewaard gebleven vestingwerken in Duitsland. De oorsprong was het stenen huis met toren, dat van 1128-1130 boven de stad tussen de riviertjes Kronach en Haslach gebouwd werd en dat overeenkwam met het huidige onregelmatige hart van het bouwwerk. In de tweede helft van de 14de-eeuw werd het gebouw als hoeksteen van het Bambergse aartsbisdom aanzienlijk vergroot en van 1475-1487 tot een vesting gemaakt. De kernburcht werd in de 16de eeuw tot bewoonbaar slot verbouwd, dat in 1730 van B. Neumann de huidige vorm kreeg. Hier bevindt zich ook de 15de­eeuwse burchtkapel. Tot 1866 heeft het geheel als vesting dienst gedaan, tegenwoordig biedt het onderdak aan het Museum en aan een jeugdherberg.

Niet ver hier vandaan ligt Kronach, een vergelijkbare vestingstad. We parkeren ergens aan de straat en trekken te voet de vestingheuvel op. Deze hoogte is geheel ommuurd en telt in feite slechts 2 hoofdstraten waarlangs oude gebouwen uit de 16e, 17e en 18de eeuw liggen. We komen tot aan de ingang van de burcht Rosenburg, daar laat Jos het afweten met zere knieën die hij tijdens de beklimming van de steil oplopende straten heeft opgelopen.
 

LAUF WASSERBURG (2009)

We zijn op de terugweg, maar het is eigenlijk nog te vroeg om het hotel op te zoeken. We besluiten nog even ons licht op te steken in het stadje Lauf dat eveneens bijna geheel ommuurd is. De parkeerautomaat aan de rand van de Altstadt is kapot, Jos schrijft een briefje met een verklaring en zet de Zettel tegen de voorruit. Lauf is een verrassing: het is kleiner dan Amberg, maar zeer zeker de moeite waard, met name rond het riviertje waar nog een oud Wasserschloss ligt dat we bezoeken. Tegenwoordig herbergt het een kunstacademie. De langwerpige markt is omzoomd door vakwerkhuizen, het stadhuis staat geheel vrij. Aan de zuidkant springt een oude gerestaureerde waterput in het oog.

ASCHACH

Kasteel  /  2011

Dit dorp ligt onder de rook van Bad Bocklet, waar we oorspronkelijk heen willen gaan. We stoppen bij het kasteel dat een drietal musea blijkt te herbergen. We bezoeken ze alle drie. Het mooiste is het kasteelmuseum met zijn stijlkamers. Onder het gebouw is men bezig met archeologische opgravingen. Hier en daar zijn de zalen en kamers gestut. Jos mag er tot zijn verdriet niet fotograferen, maar dat doet hij stiekem toch. Met de digitale camera is dat zeer eenvoudig zonder opgemerkt en terechtgewezen te worden. Er is ook een landbouwkundig museum, meer een Heimatmuseum, dat voor ons met al zijn boerenwerktuigen een feest van herkenning is. Op zolder kunnen we een tijdelijke expo bekijken van de Winterhilfe die de Nazi’s in de jaren 1933 - 1835 organiseerden. Tenslotte worden we deels rondgeleid door het Schulmuseum. We krijgen er op leitjes uitleg over het oude Duitse schriftsysteem dat voor ons praktisch onleesbaar is geworden. Interessant zijn de wandkaarten met het koloniale Duitsland erop: Togo en Kameroen hoorden er toen ook bij, dat wisten we niet. Van de Bismarck - Archipel hebben we natuurlijk wel gehoord, net zoals van Tanganyika en Zanzibar (nu samen Tanzania) en Namibië.